Blockchain’in Çiftlik Bankları: Her şey nasıl başladı?
banner121

Ülkemizde yaşanan Çiftlik Bank olayını artık anında herkes biliyor.

Varsayım edebileceğiniz gibi, saadet zincirleri sonu gelmez bir inşa ve ne vakit yeni teknoloji, şirket, sosyal medya veya yarı bir para kazanma fırsatı oluşsa bu yapılar türemeye başlıyor. Ne yazık fakat problemin esas kaynağı, bunları kuranlar yok ilerleten veya yayanlar. Bu noktada, kullanıcıların öğrenmeleri gereken temel noktalar yük taşıyor. Bundan dolayı bu yazı ve devam yazılarında Blockchain üzerindeki çağdaş saadet zincirlerini ve geleceklerini ayrı başlıklar üzerinden masaya yatıracağız.

Bu yazıda, saadet zincirlerinin temellerini, nasıl kurulduklarını, Blockchain teknolojisi üzerinde nasıl bir yapıda yer aldıklarını ve insanları bu yapıda içlerine nasıl çektiklerini bulacaksınız.

Diğer devam yazıları ise bu projeleri saptama etmenin yolları ve varlık regülasyon kurumlarının bu yapılara etkisi üstüne olacak. Yani son yazı, biraz daha yasal bir bakış açısı ile yazılmış olacak.

İçindekiler

1 Saadet zincirleri de bir meslek modelidir fakat…2 ‘Ponzi’nin doğuşu3 Türkiye’den örnekler4 Piramit sistemler, Blockchain’e nasıl devşirilir?4.1 Katılım aşaması4.2 Dağılım aşaması4.3 Tükenme aşaması4.4 Kaçış/Çökme aşaması

Saadet zincirleri de bir meslek modelidir lakin…

Ilk Kez Piramit Sistemi ya da daha fazla millet aralarında Saadet Zinciri olarak tanıdık sistemi inceleyim. Her ne dek dile getirilmese de aslında Saadet Zincirleri de bir iş modelidir. Bu iş modelinin hukuki olup olmadığı tartışılan bir konu olup Çin, Fransa, Almanya, Japonya, Hollanda, Rusya, İngiltere ve Amerika Birleşmiş Devletleri gibi ve daha çoğu ülkede bir cins ticari dolandırıcılık olarak kabul edildiğinden yasa dışıdır.

Charles PonziCharles Ponzi

‘Ponzi’nin doğuşu

Ponzi sistem veya Ponzi oyunu olarak da tanıdık ilk piramit sistem, 1920’lerde Charles Ponzi tarafından ortaya çıkarıldı. 1880’lerde İtalya’da doğan Ponzi, Amerika’ya taşındıktan bir vakit daha sonra yani 1920’lerde Securities Exchange Company (Menkul Kıymetler Borsası) ismiyle kurduğu şirket ile müşterilere ilk kırk beş günde %50, doksan günde ise %100 kazanç vadetmişti.

Charles Ponzi bu sistemi, İspanya pezosunun resmi ve hür piyasalardaki fiyat farkını kullanarak serbest piyasadan pezoyla ucuza uluslararası posta pulları aldığını ve sonrasında da bu pulları yüksek kur fiyatından satarak Amerikan dolarına çevirdiğin anlatmıştır. Böylece 100 dolar yatıran bir kişinin parası kırk beş gün sonradan 50 dolar kâr getirmiş olacaktır. Ponzi’nin bu planının devam etmesi için sisteme aralıksız yeni şahısların dahil olması gereklidir, çünkü posta pullarından gelen kâr ile değil, insanların yatırdıkları paralar ile ödeme yapıyordu. Bu sistem, 1920 yılı sonlarında 10 bin kişinin üstünde bir yatırımcıya ulaşmış (takriben 7 ay gibi kısa bir sürede) ve çökmüştür.

Ponzi ile başlayan bu sistem, en üstekilerin para kazandığı ve sistemin devamlılığı için yeni kullanıcıya gereksinim duyulan bir modeldir. Sistemde satılan bir mahsul veya hizmetin görünürde olmadığı gibi her yeni kullanıcı eski kullanıcıya para kazandırır. Eski kullanıcılar da bir öncekilere kazandırır. Özet Olarak her bir birey altındakinden para kazanıp üstündekine para kazandırır. Piramit, bu belli ki olmayan mahsul veya hizmetin satın alınması konusunda ikna edilen kişiler tarafından alınması ile beslenir.

Piramit sistemi örneği: Katılımcılar ve seviyeler

Türkiye’den örnekler

Piramit Sistemi genel hatlarıyla ve tarihçesiyle bu şekilde ama Türkiye’deki Titan saadet zincirine ve ülkemizin bu konudaki kanunen yavaşlığına birazcık bahsetmek gerek. Titan saadet zinciri, Türkiye’nin karşılaştığı en büyük ve derinlemesine örgütlenmiş bir zincirdi. Öylesine derindi oysa 2014’te Türkiye Titan öncülüğünde bununla ilgili bir madde yürürlüğe girmiştir.

1990’lı yıllarda varlık göstermiş ve piramit sistemi olarak da aşina bir üçkâğıt sistemi üstüne kurulmuş olan bu grup, katılım ücreti karşılığında üyelerine kısa vadede son derece yüksek kâr oranları sunuyordu. Zincire katılım ücreti 2400 Alman markıydı. Sonuçta bu bir piramit sistemiydi ve sistemde pazarlanan gerçek bir mahsul yoktu bundan nedeniyle bu sistemin de bir gün patlak vermesi kaçınılmazdı. 1997’de ise Titan’a aleyhinde başlatılan davalar sonucunda, Türk Cinayet Kanunu’nun 77. maddesinde düzenlenen “Kişiye Özel hürriyeti bağlayıcı muvakkat cezaların birleştirilmesi hâlinde uygulama edilecek suç oluşturan, hapiste 25 yılı geçemez” hükmü gereğince, Titan sisteminin başındaki kişi yargılanmıştır.

Türkiye’de Piramit satış sistemleri ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 80 inci maddesinde düzenlenmiş ve yasaklanmıştır.

Burada kafanız karışabilir, henüz 77. madde acilen ise 80. maddeden söz ettik. Bunun nedeni Titan vaktinde daha 80. madde yoktu, yani Türkiye Piramit sistemlere aleyhinde kanun hazırlamış bile değildi. Blockhain’deki Çiftlik Banklar’da da karşılaştığımız koşul bunun sanki. Emsal durumlar olmadan kanun çıkmıyor.

Ayrıca burada değinilmesi gereken diğer bir nokta ise Multi-Level Marketing Programs, yani çok katlı pazarlama programlamalarıdır. Piramit Sistemi aslen kısaca MLM adını verdiğimiz bu sistemden türemiştir ve çoğunlukla halk bundan dolayı bu iki sistemi karıştırıp MLM’nin de kanunsuz olduğunu düşünmektedir. MLM’de şirketler kendi imkânları yerine bireylere imkân sağlarlar ve ürünlerini pazarlaması için bu insanlara fırsat verirler. Ürün, direkt olarak alıcıya ulaşır. Ülke, bölge distribütörleri, dağıtıcılar, toptancılar araya girmediğinden sadece ürün satışına vesile olan birey kâr sahibi olur. Avon ise bazı ünlü MLM şirketlerinden birisidir. Kısacası bu sistem Piramit Sistemi’ne kıyasla kanunsuz değildir ve kısa sürede ortadan kaybolma gibi bir durumu da yoktur.

Bu kısma değin piramit sistemlerinin dünyada ve Türkiye’de nasıl ortaya çıktıklarını ve ortaya çıktıktan daha sonra katılım ve devamlılıkları için gerekçelerini öğrendik. Sonrasında ise kanunen getirilen yasaklarla bu sistemlerin nasıl önüne geçildiğine ancak bununla beraber da nasıl iyice önüne geçilemediğine değindik.

Piramit sistemler, Blockchain’e nasıl devşirilir?

Ponzi ve Titan örneklerinde piramit sistemlerinin nasıl işleyebileceklerinin örneklerini gördük. Hemen ise asıl konuya giriyoruz: Bu sistemler, güncel teknolojiye -günümüzde ise bu Blockchain oluyor- nasıl devşirilebilir, örneklerl nelerdir?

1920’lerde Ponzi, oluşturduğu piramit sistemini dağıtmak için mektuplar kullanıyordu, bir kişiye mektup atıp o kişinin de diğer 10 kişiye mektup atarak sistemi yayması istiyordu. Ponzi zamanında bu mektup iken Blockchain çağında bu referans kodları. Sahiden devir değişse de gördüğünüz üzere temelde mantık aynı.

Şimdi, piramit sisteminin Blockchain uyarlamalı aşamalarına bakalım:

Katılma Bölüştürme Tükenme Kaçış/Çöküntü

Katılım aşaması

Blockchain olsun veya olmasın, her piramit iş modelinde para kazanma modeli yeni giren kullanıcı üzerine olduğundan her yeni kullanıcının sisteme bir şekilde yatırım yapması gerekir. Eskiden bunun belirlenmiş şartı para iken günümüz teknolojisi ile bundan böyle referans kodları ve Twitter paylaşımları gibi bambaşka bir model almış durumda.

Blockchain üzerindeki piramit sistemleri eskiye kıyasla çeşitlendi. Bu konuyu ikinci yazıda daha da detaylı olarak inceleyeceğiz fakat genel hatlarıyla 6 genel piramit sisteminin kullanılabildiği üçkâğıt yöntemi vardır ve bunların hepsinde para yatırmak gerekmez. Bazılarında sadece bilgiyi yayılma şartı aranır.

Buradaki niyet 1 kişinin 10 kişiyi zincire katılmasını sağladığı zaman (unutmayın bu yayma aşaması değil katılma şartı, o yüzden birbirine karıştırılmamalı) üst kişi, yani hilebaz, bu 10 kişiden birkaçının zincire yatırım yapmasını hedefler.

Dağılım aşaması

İşte zincirimizi zincir yapan aşamaya geldik. Bu aslında en kritik aşamadır. Yapılan reklam ve kullanıcıların başka kullanıcılara ulaşabilme potansiyeline kadar zincirin ömrü pek uzun olur. Sonuçta unutmamak gerek oysa her zincire katılan kişi bir taahhüt ile katıldı. Verdiğinin daha fazlasını alma. Daha fazlasını verecek kişiler ise bu yeni girenler olacak. Blockchain Çiftlik Banklarında yayılmak için kullanılan en önemli medya aracı Twitter’dır. Ardındaki da Telegram gelir. Bu iki sosyal ağ aracı Blockchain projelerinin yatırım birleştirme, ilgi birleştirme kısacası insanlara kendilerini duyurma araçlarıdır. Dolandırıcılar için ise para çalma araçları. Başlıca dolandırıcıların sosyal medya hesaplarında ani bot artışları görülür oysa bunu ne kadar profesyonel yaptıklarına da bağlı değişkenlik gösterir. Twitter Audit firmalarına yakalanmadan bot ‘basan’ dolandırıcılar başlıca çoğunluktadır. Bunların nasıl tespit edileceği ise yine ikinci yazıda ayrıntılarıyla yer alacak.

Görüldüğü üzere, yayma aşamasında Ponzi zamanından bugüne mektuplardan sosyal medya hesaplarına geçildi. Bundan Böyle botlar basılıyor ve insanların algıları çok daha kolay bir şekilde manipüle edilebiliyor.

Tükenme aşaması

Bu aşamaya gelindiğinde sistem, yavaşça sonuna ulaşıyordur. Çoğunlukla bu aşamayı önceden kestirmek fazla kuvvet değildir. Mesela, Whitepaper adını verdiğimiz projenin bütün detaylarını anlatan belgeyi okuduğunuzda sistemin yaklaşık kaç kullanıcıda ne dek sürede çökeceğini varsayım bile edebilirsiniz. Bu kuşkusuz bir piramit sistemi için. Bu şekilde birdenbire pozitif sistem var. Bir Takım sistemlerde ise paranızı GG.AA.YYYY tarihinde çekebileceğiniz söylenir. İşte o gün sitemin tükenme günüdür. Doğrusu projenin bir Blockchain Çiftlik Bank olduğunu tespit ettikten sonradan tükenme ve kaçış aşamalarını saptamak böylece şiddet değildir.

Kaçış/Çöküntü aşaması

Çiftlik Bankımızı Çiftlik Bank yapan safha bütün burasıdır. Sistem, popülerliğini zamanla kaybettiğinden yeni kullanıcı girişi azalmaya başlar. İşte bütün bu sırada sistemin içindeki kullanıcılar, sistem içinde ufak aksamalar görmeye başlarlar fakat bir süredir sorunsuz bir şekilde paralarını aldıklarından ve sistem çalıştığından bir sorun olmadığını düşünürler ve sistem içinde bulunmaya devam ederler. Devamında ise sistemi kuran kişi bütün sistemi kapatır ve para havuzundaki (insalara vermeyi vaat ettiği para) paraları alarak kaçar. Yan blockchainde bu para Ponzi zamanına kıyasla zeki kontratlarla tutulur ve aktarılır. Ne olursa olsun sonuç değişmeyen çünkü zeki kontratların kodları incelenmeden, sistemdeki bu paraların nasıl tutulup aktarıldığı bilinmeden girilen her projede para kaybetmek kaçınılmaz sondur. Bu Nedenle bir piramit sistemi daha son bulur.

Buraya dek Piramit sisteminin tarihçesini, bu sistemin Blockchain ekosistemine nasıl entegre edildiğini aşamalarıyla ve minik örnekleriyle açıkladık.

Serinin ilk yazısındaki başlıca maksat, piramit sisteminin ne olduğunu, bu sistemin nasıl ortaya çıkığı ve bu ortaya çıkış sonucunda dünyada kanunen nasıl bir etki oluşturduğuna değinmekti. Ardındaki azıcık Türkiye üzerindeki etkilerine değindikten sonra Blockchain’e nasıl entegre olduğunu ve bu ekosistemde nasıl karşımıza çıktığını öğrendik. İkinci yazıda, örnek Blockchain piramit sistemi üzerinden bunların tespitinin nasıl yapılabileceğine ve Blockchain piramit sistemlerinin türlerine değineceğiz. Şu unutulmamalı, teknoloji değişse de netice değişmez.

Kaynak: uzmancoin.com URL: https://uzmancoin.com/blockchain-ciftlik-banklari/

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.