Şafii mezhebine kadar namaz nasıl kılınır? Hangi dualar okunur? Örnek bir anlatım ile Şafii mezhebine kadar sabahleyin namazının kılınışı...
Sabahtan namazı şöyle kılınır: Önce sünneti kılacağımızdan "Hedef ettim Allah rızası için sabah namazının sünnetini kılmaya" deriz. Ayakta; başparmak, kulak memesinin hizasına gelecek şekilde eller, kıbleye karşı açık tutularak kaldırılır ve hedef etmekle beraber gatherings diyerek tekbir getirilir ve eller göğsün aşağı, göbeğin eksik yukarısında hafif sola doğru bağlanır.
Kıyamda dururken secde yerine bakılır. Ayaklar omuz hizasında bulunur, bir karış değin (takriben 15 cm.) ortası açık tutulur.
Euzü-Besmele çekmeden “teveccüh” okunur. Euzü-Besmele çektikten sonra “Veccehtü” duâsı okunmaz.
Daha Sonra Euzü-Besmele çekilerek Fatiha suresi okunur. Besmele, Fatihadan bir ayettir. Cemaatle kılınsın, yalnız kılınsın; tüm namazlarda Fatihanın tamamını okumak farzdır.
Peşinden “Amin” denilir. Sonradan beklemeden bir sûre veya en az bir satır uzunluğunda üç kısa veya uzunca bir ayet okunur. (Buna zammı sûre) denir. Birinci rekâtta okunan surenin ikinci rekâtta okunan sureden uzun olması ve Kur’an-ı Kerimde, sıra bakımından ondan önce olması sünnettir.
Sonra eller kaldırılır ve Allah Ekber diyerek Rükûya gidilir. Rüku’da, sırt, boyun ve baş aynı hizada tutulur. Dizler kırılmadan bacaklar düz tutulur. Dizleri tutarken parmaklar açık tutulur. Rüku’da üç defa, “Sübhâne Rabbiye’l azîm ve bihamdihî...” denir.
Daha Sonra yeniden eller kaldırılır ve itidal yapılır. Yani, “Semiallâhü limen hamideh” diyerek doğrulmaya başlanır. tamamiyle doğrulunca “Rabbenê leke’l hamd...” denir.
Daha Sonra Allahü Ekber diyerek secdeye gidilir. Secdede alın, burun, diz kapakları, iki avucun içi ve iki ayağın parmaklarının içleri yere bağlantı eder. Önce dizler, sonradan eller daha sonra da alın ve burun yere konur. Secdede üç kere “Sübhane Rabbiyel a’la ve bihamdihi” denir.
Sonradan Allahü Ekber diyerek baş secdeden kaldırılır ve oturulur. Tüm oturuşlarda sağ bacak dikilir ve sol but yatırılarak üzerinde oturulur. Bu oturuşa “iftiraş” denir. İki secde arasında: “Rabbiğfirlî verhamnî vecburnî varzuknî vehdinî ve âfinî va’fu annî” okunur. Buna, “celse” (iki secde arasındaki oturuş) denir. Arkasından Allah-ü Ekber denerek baştan secdeye varılır ve üç kez “Sübhâne rabbiye’l a’lê ve bihamdihî” denir.
sonradan tekbir getirilir, 2. Rek’at için ayağa kalkılır. Ayağa kalkmadan önce hafifçe oturulur gibi yapılır ama buna istirahat oturuşu denir.
İkinci rekâtte Besmele çekildikten daha sonra Fatiha suresi ve ardındaki bir zammı sure okunur. Eller kaldırılarak tekbir getirilir ve rükuya varılır. İtidal ve secdeler yapılır daha sonra tekbir getirilerek tahiyyata oturulur. Son oturuşta, sağ üçgenin taban olmayan kenarı dikilir ve sol bacak sağ ayağın altından çıkarılır. Bu oturuşa “teverrük” denir.
Teşehhüdde “Ettehiyyatü” duası okunduktan sonra “Peygamberimiz’e ve ehli beytine salâtü selâm” getirilir yani Allâhümme Salli ve Bêrik duâları okunur. Sonradan istenirse “Allahümme” veya “Rabbenâ” diye başlayan duâlardan okunabilir.
“Es-selêmu aleyküm ve rahmetullâh” diye önce sağa, sonradan da sola selam verilir.
Sabah namazının Farzı: iki rekâttan ibarettir, bu tıpkı yukarıda anlatılan iki rekâtlı sünnet gibi kılınır. Yalnız başlarken önce kâmet getirilir, niyetlenirken de farz olduğu belirtilir. Sabah namazının sünnetini kısa tutmak, farzını uzatmak faziletlidir.
Sabah namazının son rekâtinde rükûdan kalktıktan sonra kunut duâsı okumak sünneti müekkededir. Kunut, keza Ramazan ayının ikinci yarısından itibaren ayın sonuna kadarki vitir namazlarının son rekâtlarinde de okunur.
İtidâl sırasında okunan kunut duâsı şöyledir:
اللَّهُمَّ اهْدِنيِ فِيمَنْ هَدَيْتَ وَعَافِنيِ فِيمَنْ عَافَيْتَ وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ وَباَرِكْ ليِ فِيماَ أَعْطَيْتَ وَ قِنيِ شَرَّ ماَ قَضَيْتَ فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلاَ يُقْضَي عَلَيْكَ وَإنَّهُ لاَ يَذِلُّ مَنْ ولَيْتَ تَبَارَكْتَ رَبَّناَ وَتَعَالَيْتَ
(Allah'ım, hidayet ettiklerinin yoluna bizi de hidâyet et. Allah'ım, âfiyet ver. Arkadaş edindiklerinle beraber bizi de dost edin. Verdiğin şeyleri bize mübârek eyle. Hükmettiğin şeylerin şerrinden bizi koru. Kuşkusuz Sen hüküm verirsin, ama kimse sana hüküm veremez. Senin sevdiklerin zelil olmaz. Senin düşman oldukların ise aslâ aziz olmaz. Rabbimiz, sen kutsal ve yücesin. Allah'ın Rasulü Muhammed'e salat ve selam olsun.)1
İmam, duaların tamamını çoğul zamir ile okur, meselâ "ihdinî ve âfinî" biçiminde yok de, "ihdinâ ve âfinâ" şeklinde okur. Kunut esnasında cemaat imamla birlikte ellerini açarak semaya kaldırır ve imamın okuduğu duâlara âmin der. (Hanefiler ellerini kaldırmazlar2) Kunut okuduktan sonradan eller yüze sürülmeden tekbir alınarak secdeye gidilir.
Namazdan sonra tesbihât, zikir ve dualar yapılır.
Selamdan sonradan, 3 defa: “Estağfirullah el-azîm ellezî lâ ilâhe illê hüve’l-Hayyü’l-Kayyûme ve etûbu ileyh” denir. Meali: (Büyük, kendisinden diğer ilah olmayan, her zaman diri olan ve her şeyi ayakta tutan Allah’tan günahlarımın bağışlanmasını diliyorum ve O’na tevbe ediyorum.)
Gerisinde: “Allâhümme ente’s-Selêmu ve minke’s-selêm. Tebêrakte ve teâleyte yâ Zel-celêli ve’l-ikram” denir. Meali: (Allah’ım! Sen, Selamlama’sın, selamet sendendir. Sen çok büyüksün, hayrın ve bereketin çoktur, sen fazla yücesin, soylu davranış ve ikram sahibisin.)
Ve Ayet’ül-kürsi okunur.
Sonra sırayla 33’er kere: “Sübhânellâh”, (Allah, bütün kusurlardan münezzehtir) “El-Hamdü lillâh”, (Allah’a hamd olsun) “Allâhü ekber” (Allah en büyüktür) denir.
Yüzüncü defa: “Lê ilêhe illâllâhü vahdehû lâ şerîke leh. Lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alê külli şey’in kadîr.” Meali: (Allah’tan başka ilah yoktur, O birdir, mülk O’nundur, hamd O’na mahsustur ve O’nun herşeye gücü yeter.) denir.
Bundan sonra dilerse aşağıdaki gibi söylenti edilen bir me’sur duâ okur:
“Allâhümme innî es’elüke mucibêti rahmetike ve azâimi mağfiratik. Ve’s-selêmete min külli ismin ve’l-ğanimete min külli birr. Vel-fevze bil-cenneti ve’n-necête mine’n-nâr. Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hemmi vel-huzni ve eûzü bike mine’l-aczi vel-kesel. Ve eûzü bike mine’l-buhli ve’l-cubni ve’l-feşeli ve min galebeti’t-deyni ve kahri’r-ricêl.”
Meali: (Allah’ım! Kuşkusuz ben senden; rahmetinin gereğini ve bağışlamanın yüceliğini, bütün günahlardan salim kalmayı, her değişiklik hayrı, Cenneti kazanmayı ve ateşten kurtulmayı diliyorum. Allah’ım! Keder ve üzüntüden sana sığınırım, acizlik ve tembellikten sana sığınırım, cimrilik, korkaklık, başarısızlık, borç altında ezilmek ve fena adamların kahrından sana sığınırım.)
İmam, duâ sırasında; solunu mihraba sağını da cemaate çevirir. Selamdan daha sonra imamın kıble kadar yüz çevirip cemaate dönmesi sünnettir. Duâ sessiz yapılır, el göğüs hizasında kaldırılır. Duâdan sonradan “âmin” denilerek el yüze sürülür.
Dipnotlar:
1 Ahmed bin Hanbel, Müsned 3/162 Darakutni, 2/39
2 İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr, II/9
Kaynak: Hasan Serhat Yeter, FIKIH 1 (Şafii Mezhebi), 2017
Kaynak: www.islamveihsan.com URL: https://www.islamveihsan.com/safii-mezhebine-gore-namaz-nasil-kilinir-hangi-dualar-okunur.html
