Teknoloji şirketlerinde Taliban krizi baş gösterdi!

Sözcü Gazetesi'nden Kamer Yılmaz'ın haberine kadar hafta sonu Kabil’in de ele geçirilmesiyle sosyal ağlar, grubun platformlarındaki varlığıyla başa çıkmakta zorlanmaya başladı. Twitter, üyelerin paylaşım yapmasına müsade verdiği için sert eleştirilerle karşısında karşıya kalırken, Facebook ve YouTube daha katı bir söylev sergiledi.

ABD’de cumhuriyetçiler, ocak ayında Donald Trump’ı platformundan daimi olarak engelleyen Twitter’ı, Taliban üyelerine izin verdiği için eleştirdi.

sosyal medya platformlarının sert eleştiriler almalarına niçin olan çelişkili tutumlarının nedeni ise siyasi bir karmaşa: Taliban, ABD hazinesinin “özel olarak belli küresel teröristler” listesinde yer alsa da, birçok büyük platformun hangi grupların kesinkes yasaklanacağına karar verirken göz önünde bulundurduğu ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yabancı terör örgütleri listesinde yer almıyor.

FACEBOOK: "KUVVET KİMDE OLURSA OLSUN KURALLAR UYGULANACAK"

Facebook, “güvenli olmayan örgütler” için üç derece derece politikasının bir parçası olarak senelerdir Taliban ile ilgili hesapları yasakladı ve şirket bu hafta, grubu destekleyen Taliban hesaplarını ve gönderilerini kaldırmaya devam edeceğini söyledi.

Guardian’ın haberine göre; Facebook’tan bir sözcü konuyla ilgili şunları söyledi: “Taliban, ABD yasalarına kadar bir terör örgütü olarak onaylandı ve Facebook ile Instagram’dan yasaklandılar. Bu da Taliban tarafından veya namına tutulan hesapları kaldırdığımız, bu hesapların övülmesini, desteklenmesini ve temsil edilmesini yasakladığımız anlamına geliyor. Keza, platformda ortaya çıkan sorunları belirlemeye ve bizi uyarmaya yardımcı olan özel bir yöresel uzman ekibimiz var. Zorlama kimde olursa olsun, kurallarımızı ihlal eden hesaplara ve içeriklere karşı gerekli işlemi yapacağız.”

WHATSAPP’IN GECİKMELİ YASAĞI

Bir Facebook bağlı kuruluşu olan WhatsApp’ın işi ise daha zor. Şirketin içerikleri uçtan uca şifreleme politikası sebebiyle, denetim çabaları sınırlı. İletilerin veya eklerin içeriğini okuyamaz ve yalnızca kullanıcı adları veya profil resimleri gibi bilgilere dayalı olarak hesaplara karşı operasyon yapabilir.

Platform, Taliban destekçisi grupları engellediğini açıkladı ancak bu yasak şikayetlerden iki gün daha sonra gelebildi.

WhatsApp’tan bir sözcü konuyla ilgili şunları söyledi: “ABD yaptırım yasalarına uymak zorundayız. Bu, kendilerini Taliban’ın devlete ait hesapları olarak temsilci hesapların yasaklanmasını da içeriyor. Afganistan’daki gelişen durum göz önüne alındığında ABD’deki ilgili yetkililerden daha pozitif bilgi istiyoruz.”

TWITTER’IN ÇELİŞKİLİ TUTUMU

YouTube grup göre işletildiğine inandığı hesapları kaldıracağını söyledi. Twitter’ın genel bir yasağı değil, ama CNN’e, herhangi bir gönderi veya videonun, korku söylemi ya da şiddete teşvik olarak değerlendirilmesi halinde kurallara uyulacağını söyledi.

Hatta Taliban grubunun sözcüsü Zabihullah Mücahid’in resmi hesabı Kabil’in düşmesinden bu yana 300.000’den fazla takipçiye ulaştı.

Twitter’dan yapılan açıklamada, “Afganistan’daki durum çabucak gelişiyor. Keza ülkedeki insanların takviye dilemek için Twitter’ı kullandıklarına şahit oluyoruz. Twitter’ın en büyük önceliği insanları güvende tutmak. İnsani takviye çalışanları, gazeteciler, haber medyası kuruluşları, insan hakları aktivistleri ve diğerleri dahil elde etmek üzere korunan grupları temsil eden şahısların seslerini korumak için adımlar atıyoruz.”

TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNİN DÜNYAYI DEĞİŞTİREN KARARLARI

Taliban krizi teknoloji şirketlerinin karşılaştığı birincil kriz değil. New York Times’tan Shira Ovide, şirketlerin ABD başkanlık seçimi ardından yaşanan Trump krizini, Hindistan ve Myanmar’da sosyal ağların etkisiyle şiddetlenen sorunları hatırlatarak şu satırları kaleme alıyor:
“Her durumda, genelde Amerika Birleşik Devletleri’ndeki seçilmemiş teknoloji yöneticileri, vatandaşlar ve seçilmiş liderler için akustik uyandıran kararlar elde etmek zorunda kaldı. Ve hükümetlerin aksine; internet şirketleri, insanlar kararlarına katılmazlarsa hiçbir sorumlulukla karşı karşıya kalmazlar. Mesela; vatandaşlar, Mark Zuckerberg’i görevden alamazlar."

PROPOGANDA GÖRÜNTÜLERİ YAYIYORLAR

Washington Post ise Taliban’ın sosyal medyayı nasıl etkili bir şekilde kullandığına da uyarı çekiyor. Elizabeth Dwoskin ve John Hudson’ın hazırladığı raporda grubun paylaşımlarına uyarı çekiliyor:

"Afganistan’da internette dolaşan bir videodan görüntüde, Kabil’den çok uzaktan olmayan bir doğu eyaletinde, mükemmel pembe ve mavi bir gökyüzünün altında, kamuflaj giymiş ve makineli tüfekler sallayan Taliban savaşçıları görünüyor. Bir cins önce bölgedeki isyancı bir hareket için bu nesil propaganda görüntülerinin geniş çapta dağıtılması adeta imkansızdı.

Zeki telefonlar, internet bağlantıları ve ücretsiz sosyal medya hizmetleri Afganistan’a sanki görülmemiş bir çevrimiçi erişim getirdi. Ve bu sayede Taliban destekçilerinin sosyal medyada yaydıkları içeriklerin çoğu milletlerarası dolaşıma sahip oldu. Buna öteki ülkelerde yaşayan Afganlar, yurt dışındaki potansiyel destekçiler de dahil.

DAHA NAZİK VE GÜVEN VERİCİ PAYLAŞIMLAR YAPTILAR

Son aylarda; kitlesel infazları, baskıcı ahlaki kuralları ve kadınların okullardan ve iş yerlerinden dışlanmasını taşıyan görüntülerle meşhur olan Taliban’ın daha kibar, daha güven verici bir yüzü çevrimiçi mesajlarda daha sık yer almaya başladı."

Taliban sözcüsü Süheyl Shaheen pazar günü Twitter’da kimsenin evine izinsiz girilemeyeceğini söyledi: “Hiç kimsenin canı, malı ve namusuna hasar verilmeyecek.”

Shaheen’in 350.000’den fazla Twitter takipçisi var.

SOSYAL AĞ HESAPLARI PROFESYONELLER TARAFINDAN YÖNETİLİYOR

Washington Post, Taliban ve sosyal ağlar arasındaki durumu rakamlarla inceliyor. Konuyla ilgili yer verdiği habere göre; çevrimiçi aşırılığı izleyen SITE Intelligence Group’un idareci direktörü Rita Katz, “Bugünün Taliban’ı teknoloji ve sosyal ağ konusunda son derece akıllı; 20 sene önceki grup gibi yok” dedi.

bununla beraber, Taliban ve destekçilerinin Facebook, Twitter ve YouTube gibi şirketlerin kuralları zarfında büyük ölçüde faaliyet görüş kabiliyeti de Silikon Vadisi’ni savunmasız bırakıyor. Özellikle de Taliban’ın hâlâ etkin bir şekilde sosyal medyada var olabilmesini Trump’ın engellenmesiyle karşılaştıran Trump taraftarları sert eleştirilerde bulunuyorlar.

KURALLARA KARŞI GELMİYORLAR

Ancak analistler, Trump’ın gönderilerinin yıllarca nefret söylemi ve şiddeti kışkırtan içeriklerden oluştuğunu ve platform kurallarına meydan okuduğunu belirtirken, Taliban’ın teknolojiyi oldukça profesyonel bir şekilde kullanıp kurallara aleyhinde gelmediğine dikkat çekiyorlar.

Washington merkezli bir zihin kuruluşu olan Atlantic Council’de Dijital Adli Araştırma Laboratuvarı kıdemli üyesi Emerson Brooking, ABD kuvvetlerinin Afganistan’ın başkenti Kabil’den Taliban’ı göndermesinden sonraki ilk yıllarda bile, grubun blog gönderileri aracılığıyla propaganda mesajları verdiğini söyledi.

YILLAR İÇİNDE DİJİTAL DÜNYAYA ADAPTE OLDULAR

Brooking, 2011’den beri Taliban’ın Twitter’da ve 2014’cilt beri de Telegram’da etkin olduğunu belirtti. 2016’da Taliban, sosyal medyada geniş çapta dolaşan bir propaganda videosu sürüklemek için kuzey vilayetinde manâlı bir noktayı işgal etti. 2019’a gelindiğinde ise Taliban, hashtag’leri kullanmayı öğrenmişti.

Clemson Üniversitesi’nden Darren Linvill Taliban’ın sosyal medyadaki kullanıcı hesaplarına dayanarak şu analizi yapıyor: “Bu hesaplar, Taliban liderleri ya da savaşçıları kadar yönetilmiyor, keza masaüstü keza de mobil olarak sürekli internet erişimi olan ve iyi İngilizce dil becerilerine sahip kişiler göre yönetiliyor.”