Yatağa bağımlı bir yakınına evde bakan kişinin günü çoğu zaman saatlere bölünür: ilaç saati, yemek saati, çevirme saati. Bu yoğunluğun içinde bası yarası bakımı ayrı bir yük gibi değil, günün akışına yerleştirilmiş küçük alışkanlıklar olarak düşünüldüğünde daha kolay sürdürülür. Basınç yarası, kemik çıkıntısı üzerindeki dokunun uzun süre sıkışıp yeterince kan alamamasıyla gelişir. Bu yüzden evde yapılan her hareketin amacı aynıdır: yükü yaradan ve riskli bölgelerden uzak tutmak, cildi korumak ve vücudun onarım gücünü beslemek.

Aşağıdaki akış, sabahtan geceye kadar bir bakım verenin izleyebileceği genel bir çerçevedir. Yaranın evresi, kişinin hareket kabiliyeti ve eşlik eden hastalıkları bu çerçeveyi değiştirir. Ayrıntılı bası yarası bakımı rehberi ve sizi izleyen hekim ya da hemşirenin önerileri her zaman buradaki genel adımların önünde gelir.

Sabah: ilk bakış ve cilt turu

Günün ilk dakikaları, gece boyunca nelerin değiştiğini anlamak için iyi bir fırsattır. Kişi uyandığında şu sırayı izlemek işinizi kolaylaştırır:

1. Ellerinizi yıkayın, odayı aydınlatın ve kişiye ne yapacağınızı kısaca anlatın.

2. Kuyruk sokumu, kalçalar, topuklar, dirsekler, kürek kemikleri ve kulak arkasına sırayla göz atın.

3. Kızarık bir alan görürseniz parmağınızla hafifçe bastırın; bıraktığınızda renk açılmıyorsa o noktayı not edin ve oraya ağırlık bindirmeyin.

4. Koyu tenli kişilerde kızarıklık yerine ısı artışı, sertleşme ya da renk koyulaşması arayın.

5. Gece ıslanan altlığı ya da bezi değiştirin, cildi ılık suyla yıkayıp yumuşak bir havluyla tampon yaparak kurutun.

Bu turu her sabah aynı sırayla yapmak, gözden kaçan bölge kalmamasını sağlar. Bakım veren olarak kendi belinizi korumayı da unutmayın: kişiyi çevirmeden önce yatağı mümkünse bel hizanıza getirin, dizlerinizi bükerek çalışın ve ağır işleri tek başınıza yüklenmeyin. Gece çevirmelerini aile bireyleri arasında sıraya koymak, herkesin uykusunu biraz daha korur.

En Dayanıklı Laptop Markası Hangisi? Casper Excalibur G870
En Dayanıklı Laptop Markası Hangisi? Casper Excalibur G870
İçeriği Görüntüle

Bası yarası bakımında gün boyu pozisyon döngüsü

Gündüz saatlerinin omurgası pozisyon değiştirmektir. Sırtüstü, sağ yan ve sol yan arasında dönen bir düzen kurun, saatleri yatağın yanına astığınız bir çizelgeye işleyin. Ne sıklıkla çevrileceği herkes için aynı değildir; bu aralığı ekibinizle birlikte belirleyin ve gece saatlerini de plana katın.

Çevirirken kişiyi tam yana değil, sırtına dayadığınız bir yastıkla hafif eğik biçimde yatırın. Baldırların altına uzun bir yastık koyarak topukların şilteye değmemesini sağlayın. Kişiyi çarşaf üzerinde çekiştirmek yerine iki kişiyle kaldırın; sürtünme, yüzeyde hemen görünmeyen bir hasar bırakabilir. Yara hangi bölgedeyse kişiyi o bölgenin üzerine yatırmamaya özen gösterin.

Öğle: temizlik ve nem yönetimi

Nem, bası ülseri olan ciltte sessiz bir tehlikedir. Ter, idrar ya da dışkıyla ıslanan deri yumuşar ve basınca karşı direncini yitirir. Öğle saatlerinde, ayrıca her kirlenmenin hemen ardından şunlara dikkat edin:

· Kirlenmeyi bir sonraki bakım saatine bırakmadan temizleyin.

· Sert ve parfümlü sabunlar yerine cilde uygun, yumuşak bir temizleyici seçin.

· Cildi ovalamadan, havluyu hafifçe bastırarak kurutun.

· Çevre deriyi korumak için hemşirenizin önerdiği bariyer ürününü kullanın.

· Kişinin altına naylon ya da hava geçirmeyen örtü sermeyin, odayı fazla ısıtmayın.

Pansuman günü ise yalnızca ekibin gösterdiği ürün ve yöntemle, temiz eldivenle yapılır. Yaraya kendi kararınızla krem, toz ya da başka bir şey sürmeyin.

Öğünler ve sıvı: gün içine yayılan destek

İyileşen doku yapı taşına ihtiyaç duyar. Her öğünde yumurta, yoğurt, peynir, et, tavuk, balık ya da kuru baklagil gibi bir protein kaynağı bulunmasına çalışın. İştahı az olan kişi küçük porsiyonları sık aralıklarla daha rahat kabul eder. Kalp ya da böbrek hastalığı nedeniyle sıvı sınırı konmamışsa gün boyu su ve içecekleri küçük yudumlarla sunun.

Tabakta ne kadar yemek kaldığını kabaca not edin. Birkaç gün üst üste yarıdan azı yeniyorsa, kilo kaybı varsa, yutarken öksürük oluyorsa ya da idrar koyulaşıp azaldıysa bunu ekibinize iletin. Diyabeti olan kişilerde kan şekerinin dengede tutulması da iyileşmeye katkı sağlar.

Akşam: yatak, minder ve günlük kayıt

Günü kapatmadan önce destek yüzeyini gözden geçirin. Havalı yatak kullanılıyorsa motorun sesini dinleyin, hortumlarda bükülme olmadığına ve yatağın yeterince dolu durduğuna bakın. Kalça hizasında elinizi şiltenin altına uzattığınızda kişinin ağırlığını doğrudan zeminde hissediyorsanız durumu ekibe bildirin. Şiltenin üstüne kat kat battaniye ya da muşamba sermek basıncı dağıtma özelliğini zayıflatır. Gün içinde sandalyede oturan kişi için de basınç dağıtan bir minder ve kısa tutulan oturma süreleri gerekir.

Ardından kısa bir defter tutun: çevirme saatleri, ciltte gördükleriniz, yenen ve içilenler, ateş ölçümü ve pansumanda dikkatinizi çeken her ayrıntı. Bası yarası bakımı haftalarca süren bir emek olduğundan bu notlar, hekim ya da hemşire ziyaretinde küçük değişiklikleri görmeyi kolaylaştırır.

Hangi işaretlerde planı yeniden konuşmalı?

Rutin ne kadar düzenli olursa olsun bazı belirtiler beklemeden ekibe haber verilmesini gerektirir: yaranın büyümesi, akıntının artması ya da renk değiştirmesi, yeni beliren kötü koku, çevresinde yayılan kızarıklık, ateş, titreme ya da kişinin her zamankinden dalgın görünmesi. Bu tablo enfeksiyonu düşündürebilir ve yalnızca evdeki önlemlerle gerilemesi beklenmez. Bilinç bulanıklığı, hızlı soluma ya da saatlerce idrar yapmama gibi durumlarda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.

Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş'ın (Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi) hazırladığı husrevdiktas.com sitesinde, bası yarasında enfeksiyon belirtileri ve evde bakımın ayrıntıları bilgilendirme amacıyla anlatılıyor. Okuduklarınızı yakınınızın durumuna uyarlarken, bakım planının yarayı yerinde değerlendiren hekim ve hemşire tarafından kişiye özel çizildiğini unutmayın.