Manuel tekerlekli sandalye, akülü modellerin tüm gelişimine rağmen dünyada en çok kullanılan hareket aracı olmayı sürdürüyor. Bunun nedeni basit: Hafiftir, aküye bağlı değildir, her yere girer, bagaja sığar ve kullanıcının kendi gücüyle hareket etmesine izin verir. Ancak "manuel sandalye" tek bir ürün değildir. Refakatçinin ittiği standart modelden, kullanıcının kendi vücudunun uzantısı gibi tasarlanan aktif adaptif tekerlekli sandalyeye kadar uzanan geniş bir yelpaze vardır. Bu yazıda bu yelpazeyi tarif edip aktif modelin kime uygun olduğunu netleştiriyoruz.
Manuel tekerlekli sandalye tipleri
Manuel sandalyeler kullanıcının rolüne göre üç ana gruba ayrılır. Standart katlanabilir modeller çoğunlukla refakatçi tarafından itilir, çelik veya alüminyum gövdelidir ve kısa süreli kullanım ya da hastane içi transfer için tasarlanmıştır. Hafif modeller alüminyum çerçeveyle ağırlığı düşürür; kullanıcı kendini sürebilir ama çerçeve ayarlanabilirliği sınırlıdır. Aktif adaptif modeller ise kullanıcının ölçülerine göre yapılandırılır, ağırlık merkezi ve tekerlek pozisyonu ayarlanır ve kullanıcının kendi kol gücüyle gün boyu hareket etmesi için tasarlanır.
Bu üç grubu bir arada görmek ve ağırlık, oturma ölçüsü ve çerçeve tipine göre karşılaştırmak için Mogel'in manuel tekerlekli sandalye kategorisi başlangıç noktası olarak kullanılabilir.
Aktif adaptif tekerlekli sandalye nedir?
Aktif adaptif sandalye, kullanıcıyı taşıyan bir koltuk değil kullanıcının hareketini verimli kılan bir araçtır. Adındaki "aktif" sözcüğü kullanıcının kendini sürmesini, "adaptif" sözcüğü ise aracın kullanıcıya göre ayarlanmasını anlatır. Üç teknik özellik bu sınıfı tanımlar.
Birincisi çerçevedir. Sabit (rijit) çerçeve katlanabilir çerçeveye göre daha hafif ve daha verimlidir; her itişte çerçeve esnemediği için kol gücü doğrudan harekete dönüşür. Alüminyum, titanyum ve karbon fiber en yaygın malzemelerdir.
İkincisi arka tekerlek pozisyonudur. Tekerlek aksı öne alındığında sandalye daha çevik olur, kullanıcı daha az kol açısıyla daha uzun itiş yapar ve ön tekerlekleri kaldırarak kaldırım aşabilir. Aks geriye alındığında stabilite artar ama verim düşer. Bu ayar kullanıcının gövde kontrolüne göre yapılır.
Üçüncüsü tekerlek kamber açısıdır. Arka tekerleklerin alt kısmının dışa açılması, yan stabiliteyi ve dönüş çevikliğini artırır; aynı zamanda kullanıcının ellerinin tekerleğe daha doğal bir açıyla ulaşmasını sağlar.
Bu özellikleri farklı kombinasyonlarda sunan modelleri incelemek için Mogel'in aktif adaptif tekerlekli sandalye sayfası, sabit ve katlanabilir çerçeveli seçenekleri bir arada listeler.
Aktif adaptif sandalye kime uygundur?
Bu sınıfın hedef kullanıcısı nettir: Gövde dengesi yeterli, kol ve omuz gücü iyi, günün büyük kısmında kendini sürecek ve bağımsız yaşayan kişi. Omurilik yaralanması sonrası parapleji, alt ekstremite ampütasyonu, bazı doğumsal durumlar ve spor yapan tekerlekli sandalye kullanıcıları bu grubun tipik üyeleridir.
Aktif model şu kullanıcılar için uygun değildir: Gövde dengesi zayıf olanlar, omuz ve bilek sorunu nedeniyle kendini süremeyenler, araç büyük ölçüde refakatçi tarafından itilecekse ve kullanıcı çok kısa süreli oturacaksa. Bu durumlarda standart veya hafif model hem daha güvenli hem daha ekonomiktir.
Aktif sandalyenin günlük hayattaki farkı
Doğru ayarlanmış bir aktif sandalye, kullanıcının omuzlarını korur. Yanlış pozisyonda ve ağır bir sandalyeyi yıllarca iten kullanıcıda omuz sıkışması ve bilek sorunları sık görülür; aktif sandalye bu yükü azaltır. Kullanıcı kaldırımı tek başına aşar, otomobile transfer olur ve sandalyeyi yanındaki koltuğa kendi kaldırır. Dar kapı, kalabalık mekân ve toplu taşıma gibi engeller, geniş ve ağır standart modelle neredeyse imkânsızken aktif modelle günlük rutine dönüşür.
Seçimde dikkat edilecek ölçüler
· Oturma genişliği: Kalça genişliğinin biraz üzerinde; fazla geniş sandalye itişi zorlaştırır.
· Oturma derinliği: Diz arkasına birkaç santimetre boşluk kalmalıdır.
· Sırt yüksekliği: Aktif kullanıcıda kürek kemiğinin altında kalır; gövde hareketini engellemez.
· Ön oturma yüksekliği: Ayakların yerden ve ayak desteğinden doğru mesafede olmasını sağlar.
· Arka tekerlek aksı: Gövde kontrolüne göre öne veya geriye ayarlanır.
· Toplam ağırlık: Kullanıcının bagaja kaldırabileceği sınırın altında olmalıdır.
Bu ölçülerin kullanıcıya göre alınması, aktif sandalyenin standart sandalyeden farkının tam da kendisidir. Katalogdan ölçüsüz seçilen bir aktif model, pahalı bir standart modelden fazlası olmaz.
Sonuç
Manuel tekerlekli sandalye seçiminde ilk soru "kim sürecek" sorusudur. Cevap refakatçi ise standart model, cevap kullanıcının kendisi ise hafif veya aktif model gündeme gelir. Aktif adaptif tekerlekli sandalye, gövde dengesi ve kol gücü yeterli olan bağımsız kullanıcı için omuz sağlığını koruyan, hareket alanını genişleten ve yıllarca kullanılabilen bir yatırımdır. Doğru ölçü alınmış ve doğru ayarlanmış bir aktif sandalye, kullanıcı için bir araç olmaktan çıkıp vücudunun parçası hâline gelir.
